https://www.randstad.be

Er is iets heel merkwaardigs gaande in de verslaggeving over de arbeidsmarkt. Wie in de verre toekomst zou terugkijken op deze periode en er de media er op na slaat, zou onmiskenbaar de indruk krijgen dat de publieke arbeidsbemiddelaars (VDAB, Actiris, Forem) het toneel beheersen. Op basis van de berichtgeving zou men zeker niet de indruk krijgen dat er sinds twintig jaar een nieuw arbeidsmarktmodel fungeert. Een model waarin zowel publieke als private actoren (profit en social profit) actief zijn. Het gaat om een uniek ecosysteem waarbij actoren zowel complementair als concurrentieel kunnen en in sommige gevallen ook samenwerken. Vlaanderen paste zijn arbeidsmarktmodel al twintig jaar geleden aan. De VDAB fungeert als regisseur. Publieke en private operatoren voeren het beleid (al of niet naast eigen (markt)activiteiten) uit. In het hele model zit nog steeds een weeffout. De VDAB treedt niet alleen op als regisseur maar ook als actor. Als de VDAB communiceert over de arbeidsmarkt is het dikwijls niet duidelijk vanuit welke functie dit gebeurt.

Het zou de transparantie ten goede komen als er bij de VDAB een meer duidelijke splitsing zou bestaan tussen de regie- en de actorrol.

uitzendarbeid niet weggeblazen door nieuwkomers 

Intussen staan de ontwikkelingen aan de privé zijde van de arbeidsmarkt niet stil. Na de opkomst van de uitzend- en wervings- en selectiekantoren in de tweede helft van de twintigste eeuw zijn er in de éénentwintigste eeuw nieuwe actoren opgedoken die meteen een grote stempel op de arbeidsmarkt drukken. Bedrijven als Google en sociale media zoals Facebook, Instagram, Twitter en niet te vergeten LinkedIn spelen nu al een heel grote rol op de arbeidsmarkt. Het interessante is dat de opkomst van deze nieuwe spelers niet ten koste gaat van de meer traditionele privé spelers. Het volstaat hiervoor naar de ontwikkelingen te kijken inzake uitzendarbeid. In 2007 had uitzendarbeid een penetratiegraad van 2.6%. Door de financiële crisis daalde dit onder de 2% in 2009 (1.93%). Het eigenaardige was dat uitzendarbeid er de jaren nadien niet in slaagde om opnieuw naar het oude niveau te klimmen. In 2014 bedroeg de penetratiegraad 2.37%, nog steeds duidelijk onder het vorige recordniveau van 2007. Op dat ogenblik werd luidop de vraag gesteld of uitzendarbeid niet tegen zijn grenzen aanliep. 
In 2015 werd die vraag duidelijk beantwoord. Uitzendarbeid bleek nog maar eens heel sterk te groeien. Het oude record van 2007 werd eindelijk verbeterd (2.62%). En in de jaren nadien bleef de stijging aanhouden. In 2018 steeg uitzendarbeid voor het eerst boven de 3%.

enorme veerkracht tijdens coronacrisis

Deze ontwikkeling bewijst dat uitzendarbeid nog niet aan het einde van zijn ontwikkeling is. Uitzendarbeid speelt een belangrijke rol op de arbeidsmarkt en deze rol neemt alleen maar toe. Dit blijkt ook heel duidelijk tijdens deze coronacrisis. Toen de crisis uitbarstte in de maand maart werd uitzendarbeid midscheeps geraakt. De omzet daalde met meer dan 40%. Dit komt neer op bijna 50.000 banen die vernietigd werden. Maar de sector herstelde even snel. Eind oktober was driekwart van de daling opnieuw ongedaan gemaakt. 37 000 banen werden in die korte periode opnieuw gecreëerd. Die evolutie ging zo snel dat de meeste waarnemers deze niet eens hebben opgemerkt.

hefboom om turbulente arbeidsmarkt vlotter te trekken

Nog interessanter wordt het als we achter de cijfers kijken. Uitzendarbeid speelt vooreerst zijn allocatieve rol op de huidige turbulente arbeidsmarkt. Het vangt al of niet tijdelijk ontslagen werknemers op en begeleidt deze naar sectoren waar veel vraag is (gezondheidssector, retail). Het is de enige sector die succesvol werknemers in tijdelijke werkloosheid heeft doorgeplaatst naar tijdelijke jobs. 

Randstad heeft hiervoor meerdere samenwerkingen lopen met bedrijven. Het belang daarvan kan moeilijk overschat worden. Uitzendarbeid speelde (en speelt) ook een heel belangrijke
rol in het vervangen van zieke werknemers. In de maand oktober steeg het ziektepercentage van 2.2 naar 3.2%, een stijging van bijna 50%. Een deel van deze uitval kon worden gecompenseerd door het inzetten van uitzendkrachten. Men kan zich moeilijk voorstellen wat de economische schade zou zijn geweest indien er geen mogelijkheid was geweest om uitzendarbeid in te zetten.

investeren in inzetbaarheid uitzendkrachten

Randstad maakte ook gebruik van de massale tijdelijke werkloosheid (ook bij uitzendkrachten) om een nieuw systeem rond levenslang leren op te zetten. Werkloze uitzendkrachten hebben voortaan de mogelijkheid om korte, gebruiksvriendelijke online opleidingen te volgen. Vele duizenden uitzendkrachten hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. We staan hier aan het begin van een zeer beloftevolle ontwikkeling.

Het zijn slechts drie voorbeelden van de belangrijke rol van uitzendarbeid en aanverwante dienstverlening op de arbeidsmarkt. In deze coronatijden heeft deze alleen maar aan belang
gewonnen.
 

over de auteur.

Jan Denys

arbeidsmarktspecialist randstad.